Achtergrond Tekst: Gonnie Oussoren ∑ Illustratie: Arend van Dam
Nodeloos verlies na brandschade
Woonhuizen fors onderverzekerd
Opzienbarend: woonhuizen zijn bij brand gemiddeld 20% onderverzekerd. Dat stelt het
Verbond van Verzekeraars, de vereniging van particuliere verzekeraars. Hiervoor zijn
meerdere oorzaken. Maar wat de oorzaak ook is, de verantwoordelijkheid ligt in alle
gevallen bij de consument.
Wie een woning koopt, sluit een opstalverzekering af.
ervoor zorgen dat dit bedrag jaarlijks wordt geÔndexeerd.
Dat is net zo'n logische stap als het regelen van een
In april 2004 slaat een bolbliksem in. De woonboerderij
hypotheek. Sommige mensen roepen daarbij de hulp
brandt volledig af. Samen met de indexering wordt de
in van een verzekeraar of tussenpersoon. Is de verzeke-
verzekeringswaarde vastgesteld op 787.000,-. Schade-
ring eenmaal afgesloten, dan vertrouwen de verzeke-
experts concluderen echter een schadebedrag van
ringnemers erop dat het allemaal wel goed zit en kijken 1.050.000,-. Een verschil van bijna 300.000,-. Timo
ze er vervolgens niet meer naar om. Bovendien is brand ≠ zich wild geschrokken ≠ leest de kleine lettertjes in de
voor de meeste mensen een `ver-van-mijn-bed-show'.
polisvoorwaarden en ziet tot zijn afschuw dat hijzelf ver-
Totdat datzelfde bed ten onder gaat in een vlammen-
antwoordelijk is voor de vaststelling van de verzekerde
zee. De cijfers liegen er niet om. In 2004 kregen 7.264
som, ook al is die door een verzekeraar bepaald. Tevens
huishoudens te maken met brand, voor een totaal scha-
draagt hij de verantwoordelijkheid voor de door de ver-
debedrag van 150 miljoen euro (bron: CBS). En als er
zekeraar opgelegde toegepaste indexering.
dan ook nog sprake is van onderverzekering, is het leed
Timo wint juridisch advies in bij diverse instanties.
helemaal niet te overzien: verzekerd voor een te laag
Ze zeggen allemaal dat hij geen kant op kan omdat de
bedrag en dus bij schade geen uitkering van het totale
polisvoorwaarden zwart op wit staan.
schadebedrag.
Timo laat het er niet bij zitten en gaat vastberaden op
Wist u dat uzelf verantwoordelijk wordt gehouden
onderzoek uit. De verzekeraar beweert dat de taxateurs
voor de vastgestelde herbouwwaarde in uw opstalver-
destijds de plank hebben misgeslagen. Navraag leert
zekering, ook al is die door of in samenspraak met-
dat zij vierkant achter hun taxatie blijven staan. Dan
een verzekeraar of tussenpersoon bepaald? Datzelfde
wil Timo wel eens weten wat die indexering precies
geldt voor de daarbij behorende toegepaste indexe-
inhoudt. De verzekeraar hanteert hiervoor het CBS-
>>
ring. Wees dus niet te goed van vertrouwen en houd
de vinger aan de pols.
Een praktijkvoorbeeld
De opstalverzekering
Timo Bisschop* gaat ervan uit dat hij zich goed heeft
Met een opstalverzekering verzekert u uw huis tegen risico's als brand, storm en
verzekerd. Wanneer hij in 1998 zijn monumentale
blikseminslag. Het verzekerde bedrag is de zogenaamde herbouwwaarde. Dit is het
woonboerderij koopt, wordt de herbouwwaarde in het
bedrag dat u nodig hebt om uw huis in dezelfde staat op te bouwen wanneer het
bouwtechnische rapport en door de makelaar getaxeerd
totaal verloren zou gaan. De herbouwwaarde is de basis voor de premie en voor de
op zo'n 455.000,-. Omdat Timo beslist niet onderver-
uitkering. Omdat deze waarde aan verandering onderhevig is, worden de woonhuis-
zekerd wil zijn, raadt de verzekeraar aan om de opstal
verzekeringen meestal geÔndexeerd. Leidraad hiervoor is, in de meeste gevallen, een
te verzekeren voor zo'n 640.000,-. De verzekeraar zal
indexcijfer bepaald door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
14
Vereniging Eigen Huis Magazine ≠ mei 2005
Vereniging Eigen Huis Magazine ≠ mei 2005
15


Achtergrond
indexcijfer voor bouwkosten. Volgens de verzekeraar een alleen voor een verzekeraar maar ook voor de consu-
de verzekeraar de herbouwwaarde berekent en op peil
goed middel om de jaarlijkse stijging van de herbouw-
ment. Hij blijft tenslotte eindverantwoordelijk. Daarom
houdt. Blijf zelf de indexering volgen. En geef wijzigin-
kosten bij te houden.
is het verstandig als consumenten samen met een ver-
gen aan de woning altijd door, zoals een nieuwe keuken
Timo informeert bij het CBS en krijgt te horen dat
zekeraar of tussenpersoon de herbouwwaarde invullen.
of een aangebouwde serre."
die bouwkostenindex uitsluitend de ontwikkeling van
Zo kunnen ze een verzekeraar wijzen op de bijzondere
kostenbestanddelen loon en materiaal volgt. Volgens
omstandigheden van hun woning."
Garantie tegen onderverzekering
het CBS-indexcijfer zijn de bouwkosten van Timo's
Naast een slecht onderbouwde herbouwwaarde zijn
Tegenwoordig bieden veel verzekeraars een garantie
huis sinds 1999 met 21% gestegen. Timo berekent een
er volgens Kroes nog twee belangrijke oorzaken voor
tegen onderverzekering. Maar als de herbouwwaarde
daadwerkelijke stijging van ruim 60%. Hij gaat in con-
onderverzekering: "Een verzekering wordt vaak niet
goed is berekend, dan is zo'n garantie, waar je mis-
claaf met zijn verzekeraar. Dat heeft tot resultaat dat de
aangepast wanneer er sprake is van een substantiŽle
schien meer premie voor moet betalen, toch eigenlijk
verzekeraar driekwart van het onderverzekerde bedrag
waardevermeerdering, zoals een aanbouw. Of mensen
overbodig? Kroes vindt van niet. "Een verzekering is
bijlegt. Een kwart komt nog steeds voor Timo's eigen
geven bewust een lagere waarde door met het oog op de
altijd afhankelijk van specifieke omstandigheden die
rekening.
premie. Een typisch geval van goedkoop is duurkoop."
je van tevoren niet kunt vaststellen. Een voorbeeld: je
hebt een huis met een rieten dak. In 2000 is de her-
Herbouwwaarde moet onderbouwd zijn
Indexcijfer liep uit de pas
bouwwaarde van het pand berekend. In 2004 is er plots
Roland Kroes, woordvoerder van het Verbond van
Maar met de indexering kan het klaarblijkelijk ook fout
een gigantisch tekort aan riet, dus de prijs ervan schiet
Verzekeraars, wil over bovenstaande case geen uitspra-
gaan, getuige het verhaal van Timo Bisschop. Kroes
omhoog. Als je dan je dak opnieuw moet dekken na
ken doen. "Ik ben niet bekend met dit verhaal en het
beaamt dit: "De meeste verzekeraars hanteerden de
een woningbrand, ben je duurder uit. Daarom is een
is moeilijk om over dit soort individuele gevallen iets
afgelopen tien jaar het CBS-prijsindexcijfer voor de
verzekering tegen onderverzekering een verstandig idee.
algemeens te zeggen", vindt hij. Vereniging Eigen Huis
bouwkosten als leidraad voor de indexering. Een paar
Keerzijde is dat je oververzekerd kunt zijn."
dat geldt helemaal voor de indexering. Dat is de exper-
praat met hem over de schatting van het Verbond dat
jaar geleden hebben we geconstateerd dat dit cijfer uit
Moet je de consument dan niet verplichten om zich
tise van een verzekeraar, die heb ik niet. Toch draag ik
woningen gemiddeld voor zo'n 20% onderverzekerd
de pas begon te lopen met de daadwerkelijk benodigde
tegen onderverzekering te verzekeren, om elk risico
de consequenties als het mis gaat."
zijn. "Die schatting is behalve op ervaringscijfers ook
verzekerde waarde. Het cijfer keek alleen maar naar de
uit te bannen? Kroes: "Dat kunnen en willen we niet.
Stolwijk meent dat de consument er dus goed aan doet
gebaseerd op vergelijkingen van de verzekerde waarde
prijsontwikkeling van bouwproducten en arbeidsloon.
Van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (Nma)
om zich te verzekeren tegen onderverzekering. "Bij
die verzekeringnemers hebben opgegeven en de werke-
Andere bepalende factoren zoals de marges van aan-
mogen we niet zomaar verplichtingen opleggen aan
zo'n verzekering wordt niet de exacte verzekerde waarde
lijke benodigde herbouwwaarde."
nemers en gewijzigde bouwmethoden werden buiten
onze leden. Bovendien moet de consument de vrijheid
vastgesteld, maar gaat men uit van gemiddelden. Je
Hier is volgens Kroes een schone taak weggelegd
beschouwing gelaten. En die bleken zich juist sterk te
hebben om zelf een keuze te maken. Het Verbond van
kunt dus te veel premie betalen, maar minder is ook
voor zowel woningeigenaren als verzekeraars en tus-
ontwikkelen. Daardoor kwam dit indexcijfer niet altijd
Verzekeraars is blij dat steeds meer verzekeraars klanten
mogelijk. In ieder geval ben je gedekt tegen financiŽle
senpersonen. "De herbouwwaarde mag niet zomaar
overeen met de werkelijke veranderingen in herbouw-
waarschuwen en met initiatieven komen om onderver-
risico's. En dat is toch het belangrijkste."
uit de losse pols worden vastgesteld; deze moet
kosten van woningen met als mogelijk gevolg onderver-
zekering tegen te gaan. Maar we kunnen de verzeke-
goed onderbouwd zijn. Daarvoor kan de verzeke-
zekering. Risicogroepen waren vooral de mensen met
raars niet verplichten om deze acties uit te voeren. De
*Om privacyredenen is de naam Timo Bisschop
raar de Herbouwwaardemeter Woningen gebrui-
langlopende verzekeringen en vanzelfsprekend diege-
consument moet dus zelf alert blijven."
gefingeerd.
ken, die het Verbond van Verzekeraars uitgeeft. De
nen die een te lage herbouwwaarde hadden opgegeven.
Herbouwwaardemeter is een uitstekend hulpmiddel,
Sinds 2004 adviseren we verzekeraars om gebruik te
Verzekerd tegen onderverzekering
maar we kunnen deze niet verplicht opleggen. Als een
maken van het CBS-prijsindexcijfer van nieuwbouw-
Volgens Nico Stolwijk, manager Collectief Ledenbelang
verzekeraar een andere methode heeft om de herbouw-
woningen. Op de website van het CBS (www.cbs.nl) en
van Vereniging Eigen Huis, is de boodschap uit het ver-
waarde te berekenen, dan moet hij die vooral gebrui-
onze eigen website (www.verzekeraars.nl) wordt dit cijfer
haal van Roland Kroes duidelijk: "De consument moet
ken, zolang er maar over is nagedacht. Dat geldt niet
gepubliceerd. Dit cijfer geeft veel beter de veranderin-
actie ondernemen als hij niet is verzekerd tegen onder-
gen in herbouwkosten weer, omdat het naast loon- en
verzekering. Het is raadzaam om de herbouwwaarde
materiaalkosten ook de economische ontwikkelingen,
opnieuw vast te laten stellen samen met de verzekeraar,
bouwmarktwerking en dergelijke bijhoudt. Het wordt
zeker als je al een langlopende verzekering hebt. Er kan
Onderzoek Vereniging Eigen Huis
te technisch om in details te treden, maar om het oude
de afgelopen jaren zoveel fout zijn gegaan met de her-
Aanbevelingen
Uit onderzoek van Vereniging Eigen Huis onder de grootste brandverzekeraars
indexcijfer aan het nieuwe te koppelen, is een verreke-
bouwwaarde en/of de indexering."
∑ Ga na of uw verzekering garantie biedt tegen onderverzekering. Als dat het geval
van Nederland blijkt dat de meeste verzekeraars de herbouwwaarde vaststel-
ningsfactor gebruikt. Maar zelfs met het nieuwe index-
Stolwijk weet dat het formeel juridisch klopt dat een
is, ga dan na onder welke voorwaarden die garantie geldt.
len met behulp van een eigen herbouwwaardemeter of die van het Verbond van
cijfer kan ik niet honderd procent garantie geven dat de
consument verantwoordelijk is voor het verzekerde
∑ Neem contact op met een tussenpersoon of een verzekeraar om uw huidige
Verzekeraars. Dat vaststellen wordt vaak samen met de verzekeringnemer gedaan.
waarde altijd exact overeenkomt met wat er werkelijk
bedrag en de daarbij behorende indexering, maar in
herbouwwaarde te controleren.
De verzekeraars hanteren allemaal de jaarlijkse standaard indexering van de
nodig is. Het is eenvoudigweg niet haalbaar om een
zijn ogen blijft het discutabel. "Stel, ik heb een serre
∑ Vermeld altijd verbouwingen of andere wijzigingen aan het huis.
verzekerde som op basis van het CBS-prijsindexcijfer van nieuwbouwwoningen.
indexcijfer te vinden dat in alle mogelijke omstandighe-
laten aanbouwen, en de herbouwwaarde van mijn huis
∑ Let erop dat de verzekeraar de nieuwe indexering gebruikt (het CBS-prijsindex-
De meeste verzekeraars bieden een dekking tegen onderverzekering. Als er geen
den klopt. Daarom is het verstandig om de herbouwwaar-
moet daarom aangepast worden. Een deskundige moet
cijfer van nieuwbouwwoningen).
garantie tegen onderverzekering is, dan wordt daar per verzekeraar verschillend
de om de vijf jaar te controleren. Dan kan de verzekerde
die herbouwwaarde bepalen, want ik heb er absoluut
∑ Zit de herbouwwaarde van uw woning naar schatting boven de 400.000,-,
mee omgegaan: van toepassing van de zogenaamde onderverzekeringsregel (dat
som worden aangepast. De consument moet trouwens
geen verstand van. Maar dan is het toch niet eerlijk om
dan kunt u geen gebruik maken van een herbouwwaardemeter. Overleg met uw
deel van de schade wordt vergoed wat overeenkomt met de verhouding van verze-
al in een eerder stadium het heft in handen nemen.
de consument verantwoordelijk te houden voor een
verzekeraar hoe u dan het beste een goede herbouwwaarde kunt berekenen.
kerde waarde tot werkelijke herbouwwaarde) tot de beoordeling per situatie.
Informeer bij het afsluiten van de opstalverzekering hoe
waardebepaling die door een ander is vastgesteld? En
∑ Lees altijd uw polisvoorwaarden goed door.
16
Vereniging Eigen Huis Magazine ≠ mei 2005
Vereniging Eigen Huis Magazine ≠ mei 2005
17